نقش رنگها و سلامت روان

علاوه بر این رنگ ها نقش مهمی در زندگی عاطفی و معنوی ما بازی می کند. رنگ های پر زرق و برق ما را آشفته می سازند و رنگ های ملایم و هماهنگ برایمان خوشایندند .
بلندترین طول موج قابل دیدن در آدمی از احساس رنگ قرمز پدید می آید. به همین دلیل است که در چراغ راهنمایی و اداره آتش نشانی از رنگ قرمز استفاده می شود .
انسان توانایی دیدن رنگ های بعد از بنفش ( ماورای بنفش ) و بیش از قرمز را ندارد. بدن از طریق رنگ های مختلف شروع به دریافت انرژی های مختلفی می کند
که هر یک مورد نیاز جسم و روح انسان است .
تحقیقات وسیع علمی نشان داده است که سلامتی فکر و ذهن و رفتار و نیز کارآیی مفید انسان بستگی فراوانی به تعادل رنگ های جذب شده توسط بدن دارد.
توانایی های رنگ
1-  رفع و کاهش افسردگی و تقلیل درد بیماران در بیمارستان ها و آسایشگاه ها
2-  کاهش خشونت و جنایت در اجتماع
3- انتقال مؤثر و سریع پیام مخصوصا در علایم راهنمایی و رانندگی
4- تسهیل و سرعت بخشیدن به یادگیری در همه عرصه های علمی و هنری
5- ایجاد تمایز و برجستگی
6- جلوگیری از یکنواختی و کسالت در فضاهای شهری
7- رفع نقص و کمبود یا عدم مطابقت در کارخانجات و صنایع
8-القای ناخودآگاه نظم  
9-آرامش و در مجموع پاسخگویی به نیازهای ناخودآگاه روحی و روانی انسان.

رنگ درمانی


کاربرد رنگ به منظور معالجه بیماری ها یکی از قدیمی ترین و ابتدایی ترین اشکال درمانی است.

به طوری که تحقیقات یکی از پژوهشگران معاصر نشان داده که امواج قابل رؤیت چگونه فرد را تحت تاثیر قرار می دهند .

به طور مثال وی کشف کرد که نور آبی باعث کاهش فشار خون ، کاهش حملات آسم و کمک به رفع بی خوابی و ایجاد یک حالت آرامش و ثبات در فرد می شود.

رنگ ها و ویژگی های آنها


1- رنگ آبی :

آزمایش های علمی ثابت کرده است که اشعه آبی موجب افزایش فعالیت های حیاتی سلولها می شود. این مسئله درست بر خلاف نور قرمز است . تماس مداوم با این رنگ ایجاد خستگی و آثار سوء دیگر نمی کند . این رنگ حرارت اضافی بدن را کاهش می دهد و برای بیماران تب دار ، کم خواب ، عصبی و وسواسی بسیار مفید است . نوعی حالت سرد کنندگی دارد و نبض و تنفس را متعادل می کند و لذا می تواند در محیط کار و زندگی مورد استفاده مطلوب قرار گیرد .


2-رنگ قرمز :

رنگی تهییج کننده است . افراد عصبی نباید در معرض این رنگ قرار گیرند. زیرا موجب تشدید ناراحتی شان خواهد شد. این رنگ برای مدت کوتاهی خوشایند است و پس از این مدت آزار دهنده و باعث خستگی روانی می شود و نگاه طولانی به آن موجب سردرد است و اعصاب و خون را تحریک می کند. همچنین برای تلاش و کوشش و تحریک اشتها و کسب انرژی مناسب است .


3- رنگ زرد :

بر خلاف تصور ، از جهت مسائل تربیتی و استفاده از آن در اماکن آموزشی و پرورشی حائز اهمیت فراوان است . نوعی حالت تحریک کننده ذهنی و هوشی دارد که به شدت موجب تقویت فکر انسان می شود. به عقیده صاحب نظران رنگ زرد مایل به سبز باعث تحریک جهش فکری و افزایش هوش افراد می شود.


4- رنگ سبز :

رنگ سبز آرام بخش ترین رنگ هاست . نشاط بخش و دافع خستگی است. فشار خون را کاهش می دهد. برای جلوگیری از تهوع مفید است . نقش اصلی رنگ سبز کمک به از بین بردن مشکلات مهم روانی و یا احساسی است.


5- رنگ نارنجی :

این رنگ خاصیت جذب و هیجان فراوانی دارد. اثر آن بر گوارش اثبات شده است. نبض را به آرامی زیاد می کند ولی بر فشار خون اثری ندارد این رنگ در محیط باعث تحریک چشم ، اشتهای بیشتر و هضم مناسب می شود. خاصیت نیروبخشی این رنگ باعث شده که دکتر « مک نوتون » این رنگ را ضد خستگی نامگذاری کند.


6- رنگ بنفش:

به سبب خاصیت دو جانبه خود (که از آبی و قرمز دست می آید) خواب آور است و موجب کاهش بیداری در افراد مبتلا به کم خوابی می شود . استفاده از این رنگ به طور وسیع برای مراکز آموزشی توصیه نمی شود زیرا موجب رکود و نبود جنبش فکری و ذهنی افراد می شود.


7- رنگ های سیاه و سفید:

این رنگ ها رنگ های حسی و بی زبان نیز می نامند. رنگ سفید معرف سکوت و سیاه رنگی ساکن و ساکت است و با عدم ایجاد هر گونه تحریک روانی و جسمانی باعث کاهش سایر فعالیت ها و ترس و اختفا و ابهام .


8- خاکستری :

حاصر ترکیب رنگ سیاه و سفید است و رنگی موزون و بی تفاوت است . « اوالد هرینگ » فیزیولوژیست مشهور گفته است چشم و اعصاب همیشه تمایل بیشتری به رنگ خاکستری دارند.
« گوته » در رساله رنگ ها اثبات می کند که هر رنگ تاثیر خاصی دارد و هر کدام حال و هوای روانی خاصی را پدید می آورند . کیفیت احساسی رنگ از آنجا که با ادراک انسان ها مرتبط است ، کمتر به فرهنگ و تمدن قوم یا گروهی خاص ارتباط پیدا می کند . این کیفیت تا حدی در میان همه انسان ها مشترک است و قدری هم به خصوصیات انفرادی بستگی دارد .

کاربرد رنگ در ایجاد نظم فکری و بصری :


یکی از مهمترین عوامل ایجاد هیجان های منفی یا خشونت ، عدم تعادل و هماهنگی است. تعادل و هماهنگی منجر به نظم فکری و بصر می شود و عدم تعادل لطمه جبران ناپذیری بر آرامش روح فرد و به دنبال آن جامعه خواهد زد. در این مورد باید گفت رنگ های خوشایند برای چشم ، رنگ های منظم هستند . بی نظمی انسان را رنج می دهد. رنگ های آشفته روان را دچار انقباض و آشفتگی می کند.

رنگ در مذهب


یکی از بارزترین نمونه های نمادین رنگ ، کاربرد آن در کتب مقدس است. قرآن آشکارا مفاهیم عرفانی ، ماورایی و بهشت و جهنم را در قالب رنگ ها به انسان می شناساند .
برای مثال رنگ سبز در قرآن یک رنگ برجسته و درختان است . گاه سبز را نشانه جوانی و رشد و نمو می داند ( حج /63) و در جایی سفیدی و سیاهی نماد شب و روز و نیز نماد خوشبختی و تیره بختی است . ( بقره /187 ) . در جایی رنگ زرد نشانه شادی روح انسان است. ( بقره /69 )
در « حلیه المتقین » آمده بهترین رنگ ها در جامعه ، سفید است : از حضرت رسول نقل شده است: بپوشید حله سپید که آن نیکوترین و پاکیزه ترین رنگ ها ست. » لباس سفید موجب می شود که انسان آن گونه که هست جلوه گر شود و از طرفی نوعی اثر مفرح ، دلگشا و روحانی دارد. همچنین حضرت امام محمد باقر (ع) می فرماید:

« سفید از همه رنگ ها نزد خدا محبوبتر است. »


همچنین در حدیثی از امام صادق (ع) لباس سیاه لباس اهل جهنم معرفی شده است.


بنابراین ، می توان نتیجه گرفت که استفاده و تاثیرپذیری بیش از حد و نادرست و نابجا و عدم رعایت تعادل در استفاده از رنگ ها توسط خود شخص و یا ارائه نادرست رنگ ها توسط برنامه ریزان آموزشی ، اجتماعی و شهری مانند سایر محرک ها می تواند اثرات نا مطلوبی را بر روان و متعاقب آن بر جسم افراد وارد کند. درست همان گونه که استفاده مناسب ، متعادل ، بجا و علمی و منطقی از این پدیده می تواند اثرات مثبت و سازنده خود را آشکار نماید.


لازم است که برنامه ریزان کلان اجتماعی ، شهری ، آموزشی و فرهنگی با استفاده از آموزه های ، تجارب دانشمندان و صاحبنظران در برنامه ریزی های خود به منظور نتیجه گیری بهتر و سریع تر به توانایی های این عنصر نیز توجه کنند.


به امید روزی که با تلاش و تحقیق مستمر و با برنامه ریزی های درست و کم نقص ؛ افرادی با سلامت بیشتر در جسم و روان و در نتیجه جامعه ای مطلوبتر و سالم تر داشته باشیم .

منبع : http://www.rasekhoon.net/Article/Show-11360.aspx