در کلمه 211 هزار و یک کلمه علامه حسن زاده املی در وسعت قلب انسان کامل که بسان رود نیل است آمده است :


قلبی که جامع همه اسماء حسنی و مظهر جمیع صفات علیاست

آن قلب انسان کامل است که به اقتضای ذاتی و تکوینی هر اسمی باذن الله تعالی اسمی و رسمی

و حکمی فراتری دارد و زبان دانان وی را به اسامی مختلف خوانند:


من جمله جبرئیلش می گویند که از عالم حقایق و دقایق خبر می دهد.

میکائیلش می گویند که از معارف و مکارم به طالبان رزق بخش است .

اسرافیلش می گویند که از معاد و بازگشت مریدان را آگاه می فرماید.

عزرائیلش می گویند که قتل نفس اماره مریدان می نماید.

آدمش می گویند زیرا که معلم طالبان راه هدایت است .

نوحش می گویند برای آنکه نجات دهنده از طوفان بلاست .

ابراهیمش می گویند زیرا که از نار هستی گذشته 

و نمرود خواهش را کشته و خلیل حضرت حق جل شاءنه گشته است ...

در ادامه دارد که به لحاظ گوناگون او را موسی ، خضر، الیاس ، لقمان ،

افلاطون ، سلیمان ، عیسی ، مهدی و هادی ، اسکندر، سیمرغ ،

سواد اعظم و بحر محیط، یوسف ، آفتاب ، ابر و سحاب ، ترسا، مرآت و آینه ، نامند. 

که هر یک از حقایق جدولی از جداول آن دریای انسان کامل اند

که همانند رود نیل است و همه از این بحر عظیم آب حیات و کمال طلب می کنند.

شرح دفتر دل حضرت استاد صمدی آملی

 _علامه _استاد_صمدی_آملی